Ako si Isabel Rivera, 40 anyos.
Hindi ko inakala na sa edad na ito… papasok ako sa isang kasal na walang pagmamahal.

Hindi ko siya mahal.
Hindi ko siya kilala.
At lalong hindi ko siya pinangarap.
Ngunit dahil sa pressure ng pamilya, sa tingin ng lipunan, at sa takot na “maiwan,” pumayag ako sa kasal.

Pinakasalan ko ang lalaking hindi ko inasahan: si Marco Santos—isang lalaki na nakasakay sa wheelchair.
Tahimik.
Magalang.

At laging nakayuko, parang sanay nang hindi piliin.
Hindi ko siya tinanong tungkol sa buhay niya.
Hindi ko siya sineryoso bilang tao.

Pinayagan ko lang sana siyang maging “safe option.”
A marriage without love.
Ngunit hindi ko alam noon… siya pala ang may sikreto na magugulat sa buong pagkatao ko.
________________________________________
Ang Kasal na Parang Walang Kulay
Ang kasal namin ay ginanap sa isang maliit ngunit eleganteng function hall sa Mandaluyong, simpleng dekorasyon lang, puno ng puting bulaklak at maliliit na fairy lights.

Walang fireworks.
Walang kilig.
Walang halik na may lambing.
Habang ang iba ay nagsasayawan, nagtatawanan, at nagtatapon ng confetti, kami ni Marco ay nanatiling tahimik sa isang sulok.

Wala siyang reklamo.
Wala siyang hinihingi.
Ang mga bisita, karamihan ay kamag-anak ko, ay patuloy sa kanilang selfies at pag-aayos sa kanilang outfits.

Si Tita Lorna, laging may tsismis sa bibig, ay humarap sa akin at ngumiti:
“Ah, sila na ang perfect couple. Ang saya, diba?”
Ngunit alam ko sa sarili ko—walang saya.

Si Mama ko, laging may mataas na expectation, ay nakatingin sa amin habang kumakain, may halong pag-aalala at pagkadismaya.
Si Papa, tahimik lang sa kabilang table, ay pinagmamasdan kami, parang hinuhusgahan.

At doon nagsimulang pumasok ang guilt sa dibdib ko.
Bumulong siya sa akin:
“Kung hindi ka masaya… hindi mo kailangang pilitin.”
Hindi ko siya tiningnan.

“Okay lang ako,” sabi ko, pero hindi totoo.
Tumingin siya sa sahig.
Tahimik.

Parang may bigat na hindi kayang buhatin ng wheelchair niya.
Hindi ko noon alam na ang bigat na iyon… ay hindi galing sa katawan niya—kundi sa nakaraan niya.
________________________________________
Side Conversations sa Kasal
Habang nagaganap ang kasal, narinig ko ang ilang bisita:
“Ang lalaki, puro tahimik lang ah… parang walang kibo,” sabi ni Jenny, pinsan ng best friend ko.

“Pero mukhang maayos naman, di ba?” sagot ni Mark, kasama sa wedding entourage.
Hindi nila alam ang tunay na nangyayari sa loob ng puso ko, at hindi rin nila alam ang sikreto ni Marco.

May mga tawanan sa kabilang table, may mga biro tungkol sa kung sino ang dapat nang yumakap sa kani-kanilang partner.
Habang kami ni Marco… nanatiling tahimik, magkatabi ngunit magkalayo sa damdamin.
________________________________________
Ang Gabi ng Pagkatuklas
Pagpasok namin sa honeymoon suite sa isang boutique hotel sa Makati, ramdam ko ang kaba.

Hindi dahil sa honeymoon… kundi dahil ito ang gabi na kailangan kong harapin ang katotohanan ng kasal namin.
Sa isip ko:
“Papano kung… hindi ko siya kayang tanggapin?”

“Papano kung hindi ko kayang mahalin ang lalaking hindi makalakad?”
“Papano kung mali itong ginawa ko?”
Nakaliko ako sa banyo.
Huminga nang malalim.

Nagdasal.
Paglabas ko, nasa kama siya.
Nakatakip ang kumot hanggang dibdib.
Tahimik.
Hindi gumagalaw.

Umupo ako sa gilid.
Hindi ko alam kung paano magsisimula.
Kaya hinila ko ang kumot…
At doon ako natulala.

Hindi dahil sa paa niya.
Kundi dahil—
nakatayo siya.
Tuwid.

Matatag.
Walang wheelchair.
Walang pag-ika.
Walang kapansanan.
At ang sinabi niya… nagpatigil sa tibok ng puso ko.
________________________________________
Ang Mahabang Dialogue Block na Nagbago ng Buhay Ko
“Isabel… hindi ako kailanman naging pilay.”
Nanlaki ang mata ko.
Nanigas ang tuhod ko.

“Nagtaka ka siguro kung bakit ako pumayag sa kasal na walang pagmamahal.”
Tumingin siya sa sahig, huminga nang malalim.
“Kasi… kailangan kong makita kung totoo ka.

Kung kaya mong mahalin ang isang taong hindi perpekto.”
“Pero hindi mo kailangang mahalin ang kayamanan ko.
Hindi mo kailangang mahalin ang pangalan ko.”

Tumingin siya sa akin—hindi galit, hindi nanunumbat—kundi puno ng sakit.
“Gusto ko lang malaman… kung kaya mo akong mahalin kahit akala mo ay sirang-sira ako.”
Lumuhod siya sa harap ko—isang lalaking walang kapansanan, pero may pusong wasak.

“Isabel… hindi kita niloko. Tinest kita.
Hindi para saktan ka… kundi para makita kung may lugar ba ako sa puso mong sanay mahalin ang malalakas.”
Napapikit ako.

Hindi ko alam kung iiyak ba ako o sisigaw.
Lumapit siya.
“Ayoko ng babaeng mahal ako dahil malakas ako.
Gusto ko ’yung pipiliin ako kahit mahina ako.”
“Pero ngayong nakita ko ang totoo…

hindi kita pipilitin.”
Dahan-dahan siyang tumayo.
Humakbang papalayo.

“Kung hindi mo ako kayang mahalin… bibigyan kita ng kalayaang hindi ko binigay sa’yo sa kasal natin.”
At doon ako naiyak nang malakas.
________________________________________
Ang Katotohanang Mas Masakit Pa kaysa sa Pagpapanggap Niya
Habang nakaluhod siya sa harap ko, napagtanto ko—ako pala ang may kapansanan.
Hindi physical.
Hindi sa katawan.

Hindi sa lakad.
Kundi sa puso.
Pusong takot magmahal.
Takot tumanggap.

Takot magbigay.
At ang lalaking akala kong “mahinang pinili ko”… siya pala ang pinaka-matapang.
Nilapitan ko siya.
Ni-yakap ko siya.

“Marco… hindi ko alam na ako pala ang kailangang pagalingin.”
Tumulo ang luha niya.
“Kung papayag ka… pwede pa nating simulan nang totoo.”
Ngumiti siya.

“Hindi bilang pilay…
Hindi bilang mayaman…
Pero bilang dalawang taong natuto magmahal sa tamang paraan.