Umuulan nang mahina nang araw na iyon sa baryo ng San Felipe. Ang hangin ay mabigat, parang may dalang buntong-hininga ng mga patay.
Tatlong kabaong ang nakahilera sa gitna ng bakuran — mag-ama, magkakasama sa huling hantungan.
Si Mai Dela Cruz ay nakatayo sa gilid, basang-basa ang laylayan ng kanyang saya, ang mga kamay ay nanginginig habang pinagmamasdan ang mga tao.

“Nakakaawa si Dindo…” bulong ng isang matanda sa likod niya.
“Kawawa rin ang mga bata, sinama niya sa ilog.”
“Eh kasi naman, iniwan siya ng asawa. Hindi kinaya ng isip.”

Parang tinutusok ng karayom ang bawat salita sa tenga ni Mai. Hindi siya makatingin sa mga tao.
Sa halip, nakatitig lamang siya sa putik na nakadikit sa kanyang mga palad — mga putik na galing sa pampang ng ilog kung saan nakita ang mga bangkay.

Sa loob ng bahay, umiiyak ang kanyang biyenan, si Aling Berta.
“Anong kasalanan namin sa Diyos? Tatlo silang kinuha nang sabay-sabay!”
Walang sumasagot. Lahat nakayuko, tanging si Mai ang hindi lumalapit.
Sapagkat alam niyang sa bawat tingin ng mga tao — siya ang dahilan.

Bago pa man ang trahedya, masayang pamilya si Mai at si Dindo, isang karpintero na laging amoy pawis at kahoy.
Mayroon silang dalawang anak — si Ella, walong taong gulang, at si Angel, limang taong gulang.
Mahina sa negosyo, pero puno ng tawanan ang kanilang bahay.

Ngunit nang mawalan ng trabaho si Dindo, nagsimula ang bangungot.
“Mai, sandali lang, makakahanap din ako…”
Ngunit sa bawat pagdaan ng araw na walang ulam, lumamig ang kanyang puso.
Hanggang sa dumating si Tupe, isang negosyanteng taga-bayan. May kotse, may pabango, may ngiti ng tiwala.
At sa mga gabing inaabot ng ulan, si Tupe ang nagbibigay ng payong — at ng pag-asa.

Isang gabi, sinabi ni Mai kay Dindo:
“Hindi ko na kaya. Gusto ko nang umalis.”
Hindi siya sinigawan ng lalaki, hindi sinaktan.
Tanging titig lamang — malamig, tahimik, at puno ng sakit.
“Mai,” aniya, “hindi ako mabubuhay kung mawawala ka.”
“Matuto ka,” tugon niya, “dahil aalis ako bukas.”

Pagkalipas ng isang linggo, natanggap niya ang balita — nalunod sa ilog si Dindo kasama ang mga bata.

Ilang araw matapos ang burol, dumating ang mga tauhan ng munisipyo upang tulungan sa paglibing.
Habang kinukubkob ng ulan ang sementeryo, lumapit si Mai upang ilagay ang bulaklak sa kabaong ng asawa.
Napansin niyang mahigpit pa rin ang pagkakakuyom ng mga kamay ni Dindo.

“Hayaan mo na yan, huwag mo nang gagalawin,” wika ng isang lalaki.
Ngunit parang may tinig na bumubulong sa isip ni Mai: “Tingnan mo.”

Dahan-dahan niyang binuksan ang kamay ng bangkay.
Isang pirasong lubid ang naroon — basa, malamig, at malagkit sa dugo.
At sa dulo ng lubid, nakasabit ang ilang buhok ng bata.

Natigilan siya.
“Hindi… imposible…”
Napaatras siya, nanginginig ang buong katawan.
Hindi siya pinansin ng mga tao — abala sila sa pag-aayos ng kabaong.
Ngunit sa kanyang isip, nagsimulang umikot ang isang tanong:

“Bakit may hawak na lubid si Dindo?”
“At bakit may buhok ni Angel sa dulo nito?”

Kinagabihan, hindi siya mapakali. Umuugong ang ulan, kumakalog ang mga bintana.
Habang nakaupo siya sa may mesa, may narinig siyang mahinang kaluskos sa labas.
“Ella? Angel?”
Walang tugon.
Ngunit sa labas ng bintana, may bakas ng basang paa ng bata.

Dahan-dahan siyang lumapit, binuksan ang pinto.
At doon, sa gitna ng ulan, nakita niya — si Dindo.

Basang-basa, putla, nakangiti.
“Mai…”
Nanginginig siya. “D-Dindo? Hindi… patay ka na…”
Lumapit ito, at sa bawat hakbang, tumutulo ang tubig mula sa kanyang katawan.
“Bakit mo kami iniwan?” bulong niya.
“Hindi ko… hindi ko kayo sinadya!” sigaw ni Mai, ngunit ang hangin lamang ang tumugon.
Pagdilat niya muli, wala na ang anino — tanging lubid na nakasabit sa may pintuan, kumakampay sa hangin.

Kinabukasan, may dumating na batang lalaki, kapitbahay nila.
“‘Nay Mai,” sabi niya, “noong araw na ‘yon, nakita ko si Kuya Dindo. Dala niya ‘yung lubid. Hawak niya ang kamay ni Ate Ella.”
“Anong sabi niya?” tanong ni Mai, nanginginig.
“Ang sabi niya, ‘Sabay tayong tatawid… sabay tayo sa langit.’”

Nanghina si Mai. Umupo siya sa lupa, humahagulgol.
Hindi ito pagpatay — isang kasunduang kamatayan.
Si Dindo, sa sobrang sakit ng pag-abandona sa kanya, nagpasya: kung hindi makukumpleto ang pamilya sa buhay, tatapusin niya ito sa kabilang dako.

Pitong gabi matapos ang libing, dinala ni Mai ang lubid sa ilog.
Tahimik ang paligid. Ang tubig ay tila salamin ng buwan.
“Dindo,” bulong niya, “patawarin mo ako.”

May kumaluskos sa tubig.
Tatlong anino ang umangat mula sa ulap ng hamog — si Dindo, si Ella, at si Angel.
Nakatingin sila sa kanya, walang ngiti, walang galit. Tanging katahimikan.
“Dindo… kung kaya kong bumalik, babalik ako,” hikbi niya.
Ngunit lumapit ang lalaki, humawak sa kanyang kamay, malamig na parang yelo.
“Wala nang babalikan, Mai. Dito ka na.”

At sa sandaling iyon, ang lubid ay kusang gumalaw, dahan-dahang pumalupot sa kanyang pulsuhan.
Ngunit bago ito tuluyang sumikip, narinig niya ang tinig ng kanyang anak:
“‘Nay… huwag ka muna…”

Nagising siya — nasa pampang siya, basang-basa, hawak pa rin ang lubid.
Sa dulo nito, wala nang buhok.
Tumingala siya — at sa langit, tatlong bituin ang kumikislap nang sabay.

Makalipas ang ilang araw, iniulat ng mga kapitbahay na nakita nila si Mai tuwing gabi, nakaupo sa tabi ng ilog, kumakanta ng lullaby.
Minsan daw, tatlong bata ang sumasabay sa boses niya mula sa kabilang pampang.
Walang nakakaalam kung totoo o guni-guni.
Ngunit isang umaga, nakita nila sa pampang ang lumang lubid na tinahi ng pulang laso, nakalutang sa tubig.

At mula noon, tuwing bumabaha, may tatlong boses na nag-aawitan sa hangin:

“Sabay tayong tatawid… sabay tayo sa langit…”