PINAGTAWANAN NILA AKO DAHIL ANAK AKO NG BASURERO — PERO SA ARAW NG GRADUATION, ISANG PANGUNGUSAP LANG ANG SINABI KO AT NATAHIMIK ANG BUONG HALL SA PAG-IYAK

Si Rico ay isang working student sa isang prestihiyosong unibersidad. Nakapasok siya dahil sa full scholarship at dahil sa kanyang talino. Pero sa kabila ng mataas na grades, siya ang puso ng pang-aapi sa campus.

Ang tatay niya, si Mang Tomas, ay isang Garbage Collector o basurero. Araw-araw, sumasabit ito sa likod ng truck ng basura, kumukuha ng mga dumi ng ibang tao, nagbubuhat ng mabibigat na sako, at umuuwing amoy araw at luma.

Dahil dito, naging tampulan ng tukso si Rico.

“Hoy Rico!” sigaw ni Jigs, ang pinakamayaman at pinaka-bully sa klase. “Tumabi ka nga! Ang baho mo! Amoy trak ng basura!”

Nagtawanan ang buong klase.

“Oo nga,” dagdag ni Karen. “Diba yung suot mong sapatos, napulot lang ng tatay mo sa Payatas? Yuck! Baka may germs ‘yan!”

Yumuko lang si Rico. Totoo naman. Ang sapatos niya ay galing sa tambakan, nilinis lang ng tatay niya at tinahi. Ang bag niya ay luma na. Ang baon niya ay nilagang saging.

Tuwing uwian, nakikita ng mga kaklase niya si Mang Tomas na kumukuha ng basura sa tapat ng school.

“Ayan na ang Tatay ni Rico! The King of Basura!” sigaw nila. “Rico, tulungan mo tatay mo maghalungkat ng tira-tira namin!”

Masakit. Sobrang sakit. Minsan, gusto na sanang huminto ni Rico sa pag-aaral. Pero tuwing makikita niya ang tatay niya na pagod na pagod, na ang mga kamay ay puno ng kalyo at sugat, at ang balat ay sunog sa araw para lang mapag-aral siya… lumalakas ang loob niya.

“Anak, mag-aral kang mabuti ha?” laging bilin ni Mang Tomas. “Hayaan mo na sila. Basta marangal ang trabaho natin. Ang mahalaga, makatapos ka. Ayokong maging basurero ka rin tulad ko.”

Dahil doon, nag-aral si Rico nang doble. Habang ang mga kaklase niya ay nasa party, siya ay nasa library. Habang sila ay natutulog sa aircon, siya ay nag-aaral sa ilalim ng poste ng ilaw dahil naputulan sila ng kuryente.

Dumating ang araw ng Graduation.

Puno ang PICC Plenary Hall. Lahat ng magulang ay naka-Barong at gown na mamahalin. Nagniningning ang mga alahas.

Dumating si Mang Tomas.

Naka-suot siya ng isang lumang Barong Tagalog. Medyo naninilaw na ito sa kalumaan at maluwag sa kanya. Ang sapatos niya ay luma na rin. Ang mga kamay niya ay magaspang, nangingitim ang kuko na hindi na makuha sa kuskos dahil sa tagal ng paghawak sa basura.

Nang makita siya nina Jigs at Karen, nagtakip sila ng ilong.

“Eew,” bulong ni Jigs. “Bakit pinapasok ‘yan? Security! May basurero sa loob!”

“Shhh,” sabi ng ibang parents. “Tatay ‘yan ng Valedictorian.”

Oo. Si Rico ang Class Valedictorian at Summa Cum Laude.

Tinawag ang pangalan ni Rico. Umakyat siya sa stage. Napakagwapo at matalino tignan.

Isinabit ni Mang Tomas ang medalya sa leeg ni Rico. Nanginginig ang kamay ng matanda. Nahihiya siya. Gusto na niyang bumaba agad dahil alam niyang pinagtitinginan siya ng mga mayayaman.

Pero hinawakan ni Rico ang kamay ng tatay niya. Mahigpit.

Pumunta si Rico sa podium para sa kanyang Valedictory Speech.

“Good afternoon,” panimula ni Rico. “Marami sa inyo ang kilala ako bilang ang matalinong scholar. Pero mas marami sa inyo ang kilala ako bilang ‘Ang Anak ng Basurero’.”

Tumahimik ang hall. Napayuko si Jigs.

“Sa loob ng apat na taon, tinawag niyo akong mabaho. Tinawag niyo akong kadiri. Pinagtawanan niyo ang tatay ko tuwing nakikita niyo siya sa likod ng truck.”

Tumingin si Rico kay Mang Tomas na nakatayo sa gilid ng stage, nakayuko.

“Nakikita niyo ang mga kamay na ito?” itinaas ni Rico ang kamay ng tatay niya. “Ang mga kamay na ito ay puno ng kalyo. Puno ng sugat. Madalas, amoy basura. Pero…”

Huminga nang malalim si Rico. Tinitigan niya ang mga bully sa mata. At binitawan niya ang linyang yumanig sa puso ng lahat.

“Huwag na huwag niyong didirihan ang mga kamay na ito… dahil ang mga kamay na ito ang humawak ng mga dumi niyo, para lang mabigyan ako ng isang malinis at magandang kinabukasan.”

Katahimikan.

Isang nakabibinging katahimikan ang bumalot sa buong hall.

Unti-unti, narinig ang hikbi.

Isang nanay sa audience ang napaluha. Isang tatay ang napapunas ng mata.

Na-realize ng lahat ang bigat ng sinabi ni Rico. Ang tatay niya ay sumalo ng dumi ng mundo para lang maging malinis ang daan ng anak niya patungo sa tagumpay.

Biglang may pumalakpak. Isa. Dalawa. Hanggang sa naging Standing Ovation.

Lahat ay tumayo at pumalakpak kay Mang Tomas.

Si Jigs at Karen ay umiiyak sa hiya. Lumapit sila pagkatapos ng speech.

“Rico… Mang Tomas…” iyak ni Jigs. “Sorry. Sorry po sa lahat. Ang yabang ko. Wala akong kwenta kumpara sa inyo.”

Niyakap ni Rico ang tatay niya sa harap ng libo-libong tao.

“Tay, graduate na ako. Engineer na ako,” bulong ni Rico. “Hindi ka na magbubuhat ng basura. Ako naman ang magbubuhat sa’yo.”

Simula sa araw na iyon, hindi na muling yumuko si Mang Tomas. Naglakad siya nang taas-noo, hindi bilang isang basurero, kundi bilang ama ng isang Engineer na ipinagmalaki siya sa buong mundo. At ang lumang Barong niya? Iyon ang naging simbolo ng pinakamarangal na tagumpay.