Hindi inaasahan ni Victor Alvarez na ang simpleng imbitasyon ng kanyang kasambahay ay magdadala sa kanya sa isang Paskong kailanman ay hindi niya malilimutan. Sa loob ng tatlong dekada, sanay siyang magdiwang ng Kapaskuhan sa malalaking mansyon, may mahahabang mesa, mamahaling alak, at bisitang pawang mayayaman din. Ngunit sa kabila ng lahat ng iyon, palagi niyang nararamdaman ang isang uri ng katahimikang hindi kayang punan ng pera.

Si Rosa, ang kanyang matagal nang kasambahay, ang naglakas-loob mag-imbita. “Sir, kung wala po kayong kasama sa Pasko, baka gusto n’yo pong sumama sa amin sa probinsya,” mahina ngunit taos-pusong alok nito. Una, natawa si Victor. Isang bilyonaryo sa isang maliit na baryo? Ngunit nang sumapit ang Disyembre at manatiling walang laman ang kanyang malaking bahay, naalala niya ang imbitasyon.

Sa huli, pumayag siya—hindi dahil sa awa, kundi dahil sa kakaibang pag-usisa.

Mahaba ang biyahe patungong baryo ni Rosa. Habang papalayo sila sa siyudad, papalapit naman si Victor sa isang mundong matagal na niyang hindi ginagalawan. Walang ilaw na nagliliwanag sa daan, walang signal ng telepono, at ang katahimikan ay sinasapawan lamang ng huni ng mga kuliglig.

Pagdating nila sa baryo, sinalubong siya ng mga ngiting totoo. Walang nakakilala sa kanya bilang bilyonaryo. Para sa lahat, isa lamang siyang “kamag-anak ni Ate Rosa” na makikipag-Pasko. Ang bahay ay maliit, gawa sa kahoy, may bubong na yero at sahig na bahagyang umuuga kapag nilalakaran. Ngunit may init. May halakhakan. May amoy ng nilulutong bibingka at kape.

Habang abala ang lahat sa paghahanda, napansin ni Victor ang isang lumang larawan sa dingding. Isang batang lalaki, nakangiti, suot ang lumang uniporme ng eskwela. May kung anong pamilyar sa mukha nito na hindi niya agad maipaliwanag. Hindi pa niya ito binigyang pansin—hanggang sa pumasok sa silid ang isang binatang pilay, tahimik, at tila iwas sa tingin.

Nanlamig si Victor.

Hindi dahil sa itsura ng bahay. Hindi dahil sa lamig ng gabi. Kundi dahil sa mukhang kaharap niya ngayon—isang mukhang matagal na niyang sinusubukang kalimutan.

Ang binata ay si Daniel.

Dalawampung taon na ang nakalipas mula nang huli silang magkita. Anak ni Victor sa isang babaeng minahal niya noon, ngunit iniwan nang piliin niya ang ambisyon at kayamanan. Nang malaman niyang buntis ang babae, pinili niyang tumahimik. Nagpadala ng pera sa simula—hanggang sa tuluyang tumigil. Pinaniwalaan niya ang sarili na sapat na ang pera. Na hindi siya kailangan.

Ngunit heto ngayon ang bunga ng kanyang pagtalikod—nakaupo sa isang maliit na bahay, may pilay sa paa, at nabubuhay sa payak na buhay.

Hindi agad nagsalita si Victor. Hindi rin siya nakilala ni Daniel. Para sa binata, isa lamang siyang bisita. Ngunit sa bawat galaw nito, sa bawat pag-ngiti, mas tumitindi ang kirot sa dibdib ni Victor. Ang batang nasa lumang larawan—ang batang iniwan niya—ay nasa harap na niya ngayon.

Sa hapunan ng Noche Buena, simple ang handa: pansit, tinapay, kaunting hamon, at mainit na kanin. Walang engrandeng handaan, ngunit may sama-samang dasal. Nang maghawak-kamay ang lahat, napatungo si Victor. Hindi niya matandaan kung kailan siya huling nagdasal nang totoo.

Matapos kumain, naupo siya sa labas ng bahay, tila hinihingal. Sumunod si Rosa, may hawak na tasa ng kape. Doon na nagsalita si Victor, nanginginig ang boses.

“Alam mo ba kung sino ako?” tanong niya.

Tahimik na tumango si Rosa. Matagal na raw niyang alam. Siya ang dating kaibigan ng ina ni Daniel. Siya ang nakakita kung paano iniwan ang mag-ina. Ngunit hindi siya nagsalita—dahil hindi niya trabaho ang manumbat. Ang trabaho niya ay mag-alaga.

“Hindi ko po kayo inimbitahan para saktan,” sabi ni Rosa. “Inimbitahan ko kayo dahil Pasko. At dahil naniniwala akong may mga pusong kailangang gisingin.”

Kinabukasan, kinausap ni Victor si Daniel. Hindi siya nagpakilala agad. Nagkwento muna siya—tungkol sa mga maling desisyon, sa mga pagkakataong piniling talikuran ang dapat panindigan. Tahimik na nakinig si Daniel, hanggang sa tuluyang umamin si Victor.

Hindi sumigaw si Daniel. Hindi rin umiyak. Matagal siyang nanahimik bago nagsalita.

“Matagal na po kitang hinintay,” mahinahon niyang sabi. “Hindi para sa pera. Kundi para malaman kung bakit.”

Doon tuluyang bumigay si Victor. Sa kauna-unahang pagkakataon, humingi siya ng tawad—hindi bilang bilyonaryo, kundi bilang ama.

Hindi agad naayos ang lahat. Walang yakapan. Walang biglaang saya. Ngunit may simula. Sa mga sumunod na araw, tinulungan ni Victor si Daniel sa gamutan, sa rehabilitasyon, sa edukasyon. Ngunit higit sa lahat, nanatili siya—hindi umalis, hindi tumalikod.

Pagbalik niya sa siyudad, hindi na pareho ang kanyang buhay. Mas maliit ang bahay na pinili niya. Mas tahimik. At tuwing Pasko, hindi na mansyon ang kanyang inuuwian—kundi ang maliit na bahay na minsang nagpapaalala sa kanya ng lahat ng kanyang pagkukulang, at ng isang pagkakataong ibinigay para itama ang mga iyon.

May mga Paskong dumarating para sa kasiyahan. At may mga Paskong dumarating para gisingin ang konsensya. Para kay Victor, iyon ang Paskong nanlamig siya—at tuluyang natutong magmahal.