Excited ang magkapatid na sina Rica at Jepoy. Dumating na kasi ang Balikbayan Box galing Saudi Arabia, padala ng kanilang Nanay Tessie na sampung taon nang OFW doon bilang domestic helper.

“Sigurado ako, may sapatos ako dito! Yung Jordan!” sigaw ni Jepoy habang hinihiwa ang tape ng kahon.

“Ako naman, designer bag at mga perfume!” sabi ni Rica.

Pero nang buksan nila ang kahon, nawala ang ngiti sa kanilang mga labi. Bumungad sa kanila ang amoy ng mothballs at lumang tela.

Walang sapatos. Walang bag. Walang chocolates.

Ang laman ng kahon ay puro lumang denim jacket, mga kupas na maong pants, mga blouse na halatang luma na ang style, at mga medyas na bacon na ang garter.

“Ano ‘to?!” sigaw ni Rica, diring-diri na hawakan ang mga damit. “Bakit puro basahan ang pinadala ni Nanay? Ginawa tayong tambakan ng basura?”

“Bad trip naman!” dabog ni Jepoy. “Kinalkal ko hanggang ilalim, puro lumang damit talaga! Wala man lang Spam o Corned Beef! Nage-expect pa naman ako ng rubber shoes!”

Dahil sa sobrang inis at dismaya, isinara nila ulit ang kahon.

“Itapon mo na nga ‘yan sa labas, Jepoy,” utos ni Rica. “Pampasikip lang ‘yan dito sa bahay. Baka may bed bugs pa ‘yan galing Saudi. Ibigay mo na lang sa magbobote o sa basurero.”

Walang alinlangan, binuhat ni Jepoy ang mabigat na kahon at inilabas sa gate. Sakto namang dumaan ang trak ng basura.

“Manong! Pakikuha na rin po ito! Basura po ‘yan!” sigaw ni Jepoy.

Hinagis ng mga basurero ang Balikbayan Box sa likod ng trak at umalis.

Pagpasok ni Jepoy sa bahay, tumunog ang telepono. Video Call galing kay Nanay Tessie.

Sinagot ito ni Rica, nakasimangot.

“Hello, mga anak! Nakuha niyo na ba ang box?” masayang bati ng kanilang ina. Payat na payat ito at halatang pagod, pero nakangiti.

“Opo, Nay,” matabang na sagot ni Rica. “Pero bakit naman po ganun? Puro lumang damit? Wala kaming mapapakinabangan dun. Itinapon na po namin.”

Nawala ang ngiti ni Nanay Tessie. Namutla siya.

“A-anong itinapon?” nanginginig na tanong ng ina. “Saan niyo itinapon?”

“Sa trak ng basura, Nay. Kakaalis lang,” sagot ni Jepoy na nakisingit sa camera. “Eh kasi naman Nay, puro ukay-ukay ang laman. Nakakahiya kung isusuot namin.”

Biglang humagulgol ng iyak si Nanay Tessie sa kabilang linya. Isang iyak na puno ng hinagpis at takot.

“Diyos ko po! Bakit niyo tinapon?!” sigaw ng ina. “Mga anak… kaya puro lumang damit ang laman niyan kasi ayokong mainit sa mata ng Customs! Ayokong manakaw!”

“Ha? Ano pong ibig niyong sabihin?” kabadong tanong ni Rica.

“Sa loob ng mga bulsa ng lumang jacket at pants na ‘yun… tinahi ko sa loob ang 500,000 Pesos na cash! Ipon ko ‘yun ng limang taon! At nasa loob ng mga nakabuhol na lumang medyas ang mga gintong kwintas at singsing na pamana ko sa inyo!”

Parang binagsakan ng langit at lupa sina Rica at Jepoy. Nanlamig ang buong katawan nila.

“L-lamang loob ng bulsa?” utal ni Jepoy.

“Oo! Tinago ko doon para safe! Para pampagawa natin ng bahay at pang-tuition niyo! Bakit hindi niyo muna tiningnan?!” iyak ni Nanay Tessie.

Nagkatinginan ang magkapatid. Sa isang iglap, tumakbo sila palabas ng bahay. Wala na silang pakialam kung naka-pambahay lang sila.

“Manong! Manong Basurero!” sigaw ni Jepoy habang tumatakbo sa kalsada.

Pero malayo na ang trak. Nasa kabilang kanto na ito.

Tumakbo si Jepoy nang mabilis, dinaig pa ang atleta. Si Rica naman ay sumakay ng tricycle para habulin ang trak.

Inabutan nila ang trak sa dump site na mismo. Ibubuhos na sana ang laman nito.

“TEKA LANG! HUWAG!” sigaw ni Jepoy, hingal na hingal.

Pinatigil nila ang hydraulic ng trak. Umakyat si Rica at Jepoy sa bundok ng basura. Wala silang pakialam sa baho, sa uod, at sa dumi. Hinanap nila ang kahon ng kanilang ina.

“Ayun! Ayun yung box!” turo ni Rica.

Nakahalo na ito sa mga bulok na gulay. Dali-dali nilang kinuha at binuksan. Kinuha ni Jepoy ang isang kupas na denim jacket na kanina ay diring-diri siyang hawakan.

Kinapkap niya ang bulsa. May naramdaman siyang matigas at makapal.

Ginamit niya ang ngipin para punitin ang tahi ng bulsa.

At lumabas ang balot-balot na Blue Bills. Libo-libo.

Kinuha naman ni Rica ang mga lumang medyas. Sa loob nito, kumikinang ang mga gintong alahas.

Napaupo sila sa gitna ng basurahan. Yakap-yakap ang mga “lumang damit” na amoy mothballs at pawis ng nanay nila. Umiyak sila nang malakas.

Narealize nila na ang mga damit na iyon—mga damit na luma, kupas, at baduy para sa kanila—ay ang mga damit na suot ng nanay nila habang nagkukudkod ng inidoro, naglalaba, at nagtitiis ng gutom sa ibang bansa para lang makaipon.

Ang halaga pala ng Balikbayan Box ay wala sa ganda ng laman, kundi sa pagmamahal ng nagpadala.

Umuwi silang madungis at mabaho, pero bitbit ang aral na hinding-hindi na nila makakalimutan. Tinawagan nila ulit ang nanay nila, at sa pagkakataong ito, humingi sila ng tawad hindi dahil sa pera, kundi dahil sa hindi nila pagpapahalaga sa sakripisyo nito.

Mula noon, kahit anong ipadala ng ina—kahit sabon o toothpaste lang—ay tinatanggap nila ito na parang ginto, dahil alam nilang bawat piraso nito ay kapalit ng buhay at pawis ng kanilang ina.