Ako si Trang, 32 taong gulang, at ako ay Head ng Sales sa isang kompanya ng cosmetics sa Maynila, kumikita ng humigit-kumulang ₱70,000 kada buwan, hindi pa kasama ang komisyon. Ang asawa ko, si Long, ay isang simpleng empleyado sa opisina, ₱8,000 lang ang sweldo kada buwan.

Alam ko na mula sa simula ang malaking agwat ng aming kita, pero noong nagde-date pa kami, napakabait at sweet niya. Madalas niyang sabihin:
“Magaling ka, proud ako sa’yo. Ang importante masaya ka, masaya na ako.”

Pero hindi pala ganoon ang buhay pagkatapos ng kasal. Ako ang nagbabayad ng lahat — pagkain, kuryente, tubig, internet, gamot para sa mga magulang niya, pati ang tuition fee sa English class ng kapatid niyang si Thảo.

Si Long, ₱8,000 lang ang sweldo, nagbibigay sa nanay niya ng ₱3,000, at ang natitirang ₱5,000 ay para sa breakfast, kape, sigarilyo, at tanghalian sa opisina. Isang buwan, wala siyang ipinapasa sa akin.

Iniisip ko noon: “Sige lang, kaya ko naman, nakakatulong pa sa pamilya niya.” Kaya mas lalo akong nagtatrabaho, natutulog lang ng apat na oras kada gabi, nagbebenta rin online, nagli-livestream ng cosmetics hanggang hatinggabi.

Kapag pagod na ako, sana may isang salita lang siya: “Go lang, mahal ko, kaya mo yan.” Pero hindi, palagi niyang tinitingnan ako na parang galit.

Minsan, nagli-livestream ako hanggang 1AM, bumangon siya para sa banyo at nakakita sa akin. Sa halip na purihin ako, tiningnan niya ako na parang may sama ng loob at sinabi:
“Ang pagbebenta mo na ito, wala namang patutunguhan. May ibang tao na CEO, Manager, ikaw puro sa online market lang.”

Sakit sa puso ko. Ngumiti lang ako at sinabing:
“Pero kumikita naman ako ng dagdag ₱20,000 bawat buwan, para sa tuition fee ni Thảo.”

Huminga siya nang malalim at malamig na sinabi:
“Ang perang kinikita mo, ikaw na bahala. Wala akong pakialam.”

Tahimik lang ako at nagpatuloy sa trabaho. Sa tuwing may okasyon sa pamilya niya, lahat nakatingin sa akin, naghihintay na ako na mag-ayos. Una masaya ako na pinagkakatiwalaan, pero kalaunan, pakiramdam ko ay parang walang katapusang wallet lang ako.

Isang araw, may recognition sa opisina ko bilang best employee, at nanalo ako ng 4-day, 3-night na biyahe sa Cebu. Ipinakita ko ito kay Long, pero sinabi niya:
“Go ka na at mag-enjoy. Pero pagbalik mo, baka chaka ka pa.”

Nilamon ko ang sama ng loob at kinansela ang trip, tuloy ang trabaho. Bumili ako ng kotse at ipinangalan kay Long para hindi siya maglakad sa ulan. Pero sinabi pa rin niya sa nanay niya:
“Walang kwenta ang mga binebenta niya, anong galing?”

Narinig ko iyon ng malinaw habang naglalakad pauwi sa palengke. Nanginig ang kamay ko at luha’y pumatak sa ilalim ng mask.

Narealize ko na hindi ako asawa, hindi rin ako anak-in-law, kundi ATM machine lang sa bahay na ito.

Gabing iyon, nag-empake ako ng gamit. Nang lumabas ako ng pinto, tinanong ako ng nanay-in-law:
“Saan ka pupunta?”

Sumagot ako ng mahinahon:
“Babalik lang muna sa bahay ng mama ko ng ilang araw.”

Si Long, nakahiga sa sofa, biglang tumayo at sinabi:
“Anuman ang gawin mo, huwag ka nang bumalik dito. Pagod na ako.”

Ngumiti lang ako, luha’y bumabagsak. Tumingin ako diretso sa mata niya at sinabi:
“Relax ka lang, hindi na ako babalik.”

Isang buwan lang ang lumipas, nagawa ko ang isang bagay na nagpaiyak sa kanya at napaiyak sa konsensya niya…

Isang buwan matapos kong umalis sa bahay nila Long, ramdam ko ang bigat ng kalayaan. Hindi na ako nakaasa sa kanyang sweldo o sa kanyang opinyon. Sa bahay ng aking ina, nakapokus ako sa aking negosyo. Naglunsad ako ng bagong online campaign para sa aking cosmetics brand, at sa loob ng ilang linggo, kumita ako ng higit ₱100,000. Ang aking maliit na team ay lumaki, at nakakuha kami ng maraming loyal na kliyente sa buong Maynila.

Samantala, sa bahay ni Long, nagbago ang kapaligiran. Ang kanyang nanay at kapatid na dati ay umaasa sa akin, ngayon ay nagreklamo sa kanya:
“Anong nangyari sa lahat ng dapat mong asikasuhin?”
“Bakit parang hindi mo na kaya ang simpleng gastusin sa bahay?”

Si Long, na sanay na sa pagiging sentro ng atensyon at sa pagdepende sa akin, ngayon ay natututo sa kanyang sariling kahinaan. Nakaramdam siya ng pagkahiya, pero hindi niya ito inamin sa iba.

Ngunit hindi lang iyon ang nangyari. Isang araw, nakatanggap ako ng imbitasyon mula sa isang kilalang kumpanya sa Quezon City para sa isang eksklusibong beauty workshop. Inalok nila ako bilang guest speaker para ipakita ang bagong produkto sa kanilang kliyente. Ang sorpresa? Kasama sa imbitasyon ang kumpanya kung saan nagtatrabaho si Long.

Pagdating ko sa event, nakasuot ako ng elegante at propesyonal na damit, may confident na ngiti, at hawak ang microfon. Nakaharap ko ang audience: mga empleyado, kliyente, at ilang business partners. Sa gitna ng crowd, nakita ko si Long — nakatitig sa akin, hindi makapaniwala.

Huminto ako saglit, at nagsalita:
“Maraming salamat sa inyong suporta. Ang tagumpay na ito ay bunga ng sipag, tiyaga, at pananampalataya sa sarili. At sa mga taong dati’y hindi naniwala sa akin… nawa’y magsilbi itong inspirasyon na kahit sino ay maaaring umangat sa pamamagitan ng sariling pagsisikap.”

Tahimik lang si Long. Ramdam ko ang hiya at pagka-shock niya, pero hindi ko siya pinahiya sa publiko. Nilagpasan ko ang pagkakataon at ngumiti lang, iniwan siya sa gitna ng kanyang hiya.

Pag-uwi ko, naramdaman ko ang kakaibang lakas. Ngunit ang pinakamalaking twist ay dumating isang linggo pagkatapos. Ang kumpanya ni Long — kung saan siya ay stuck sa maliit na sweldo at wala pang promotion — ay nag-recruit sa akin bilang consultant para sa bagong proyekto sa buong Luzon.

Sa bagong proyekto na iyon, naging katrabaho ko ang dating boss ni Long. At sa mga meeting at presentation, nakita ni Long ang aking galing:

Pinuno ko ang team, nag-organize ng buong proyekto, at naging matagumpay ang unang batch ng clients.

Nalaman niya na ako ang dahilan kung bakit mataas ang rating ng proyekto sa unang linggo pa lang.

Nakita niya ang aking professionalism at leadership — lahat ng bagay na dati niyang sinasabi na “walang kwenta” ay ngayon ay lumalabas bilang tunay na galing.

Isang araw, matapos ang isang mahirap na meeting, lumapit siya sa akin, mahina ang boses:
“Trang… pwede mo ba akong tulungan dito? Hindi ko alam kung paano simulan ang project na ito.”

Tumango lang ako, at sa loob ng meeting room, nagturo ako ng step-by-step strategy. Ramdam ko ang pagbabago sa kanya — ang dating asawa na galit at mapanghusga ay natutong humingi ng tulong at igalang ang isang tao na dati niyang sinisiraan.

Ngunit hindi ko siya tinulungan nang labis. Pinakita ko lang ang kaalaman ko, at hinayaan ko siyang matuto sa kanyang sariling pagkukulang.

Epilogo

Sa huli:

Ako, si Trang, ay lumago sa aking career at negosyo, nagkaroon ng financial independence, at higit sa lahat, respeto mula sa mga tao sa paligid ko.

Si Long ay natutong igalang ang isang tao at humingi ng tulong sa halip na manira.

At ang pamilya niya, na dati’y umaasa sa akin, ay natutong pahalagahan ang sariling responsibilidad.

Aral: Minsan, ang pinakamalakas na “revenge” ay hindi sa galit o pagpapahiya, kundi sa pamamagitan ng paglago ng sarili, pagpapakita ng galing, at pagiging masaya sa sariling tagumpay.

At sa huling linya ng kwento, habang nakatingin si Long sa akin sa isang corporate event, napansin niya ang isang bagong oportunidad na hindi niya inaasahan: ang babaeng minahal niya at minaliit niya noon ay ngayon ang pinaka-maimpluwensyang tao sa kanyang professional na mundo.